Dachau was het eerste concentratiekamp dat door de Nazi’s werd opgezet in Duitsland. Gelegen nabij Dachau, een klein pittoresk stadje zestien kilometer ten noordwesten van München, herbergt het een afschuwelijke geschiedenis die nauwelijks onder woorden gebracht kan worden. Daarom moet je Dachau bezoeken, om te voorkomen dat deze horror ooit vergeten zal worden.

Een korte geschiedenis van Dachau

Op 9 maart 1933 inspecteerde Heinrich Himmler (het latere hoofd van de SS) een munitiefabriek die in onbruik was geraakt. Amper dertien dagen later werd het concentratiekamp van Dachau officieel in gebruik genomen, zeven jaar voor Auschwitz en het begin van de Tweede Wereldoorlog. 200 politieke gevangenen, Duitse communisten en sociaal-democraten, werden meteen naar Beieren gestuurd, om “de orde in het Rijk te herstellen”.

Twee jaar later werden hier ook talrijke getuigen van Jehova, homoseksuelen en emigranten gevangen genomen. Nog eens twee jaar later werd de capaciteit van de gevangenis uitgebreid van 5000 naar 6000 mensen. Na de annexatie van Oostenrijk en Sudetenland nam het aantal gevangenen enkel toe, voornamelijk Duitse en Oostenrijkse joden. Dachau was een opleidingscentrum voor SS-bewakers en moest als voorbeeld voor andere concentratiekampen dienen. Net zoals in Auschwitz later hing het motto “Arbeit macht frei” in ijzeren letters boven de toegangspoort.

De gevangenen hier moesten dan ook werken tot ze erbij neervielen, in de munitiefabriek en om het kamp nog altijd meer uit te breiden. In totaal hebben hier meer dan 188,000 mensen vast gezeten, waarvan ongeveer 32,000 officieel hier het leven hebben gelaten. In werkelijkheid ligt dat aantal veel hoger.

dachau arbeit macht frei

Dachau bezoeken: openingstijden en prijzen

Dachau is elke dag open van 9u ’s ochtends tot vijf uur ’s avonds. Enkel op 24 december is het gesloten. De toegang is gratis en je hoeft geen reserveringen te maken. Je moet enkel betalen voor de parkeerplaats wanneer je met de auto komt en dan kost dit drie euro per auto. Het kan ook bijzonder interessant zijn om een gegidste rondleiding te boeken waarbij je meer te weten komt over deze gruwelijke plek. Ook worden er dagtochten aangeboden waarbij je zowel Dachau als de schietbaan in Hebertshausen bezoekt.

Dachau bereiken

Je kan het concentratiekamp eenvoudig met het openbaar vervoer bereiken vanuit München. Je neemt de S2 trein richting Dachau/Peterhausen tot je in Dachau komt. De treinrit duurt ongeveer 25 minuten vanuit het centrale station in München (Hauptbahnhof). Vanaf het treinstation in Dachau neem je vervolgens bus 726 richting Saubachsiedling naar de ingang van het kamp (KZ-Gedenktstätte). Uiteraard kan je er ook met de auto naartoe rijden of een gegidste rondleiding vanuit München (€20) boeken.

Ondanks alle films en boeken die je misschien al hebt gezien of gelezen moet je Dachau bezoeken om een echt beeld te kunnen krijgen van deze donkere periode in onze geschiedenis. Het is onwezenlijk wat zich hier heeft afgespeeld, maar men mag hier niet blind voor zijn. Elke generatie zou het concentratiekamp Dachau moeten bezoeken opdat deze vreselijke geschiedenis zich nooit herhaalt.

dachau concentratiekamp

Wat kan je allemaal zien in Dachau

Oorspronkelijk was het kamp opgedeeld in twee delen: het gevangenenkamp en het SS-kamp dat bestond uit administratieve gebouwen en kazernes voor het personeel. Dit laatste deel is gesloten voor het publiek. Je kan het nog wel zien wanneer je van de parkeerplaatsen naar de ingang van het gevangenenkamp wandelt. Als je Dachau gaat bezoeken merk je dat ook dit is opgedeeld in twee delen: het feitelijke kampgebied en het crematorium.
Bij de verschillende plaatsen staat informatie, maar vaak vond ik die niet voldoende. Daarom raad ik een een gegidste rondleiding door het kamp echt aan.

Het eerste dat je ziet wanneer je het kamp binnen gaat is het zogenaamde Jourhaus: de in- en uitgang van het kamp. Dit gebouw fungeerde ook als hoofdkantoor van het SS-personeel.

Nieuwe gevangenen moesten vervolgens naar de zogenaamde “Schubraum”, nadat ze voordien werden geregistreerd en gefotografeerd in de politieke kazerne in het SS-kamp. Dit laatste ging als volgt in zijn werk: omdat de SS-fotograaf geen zin had om altijd “de volgende” te zeggen, installeerde men een naald in de stoel. Wanneer de fotograaf op een knopje drukte, werd de nieuwe gevangene geprikt door deze naald en wist deze dat het de beurt was aan de volgende. In de Schubraum werden hun persoonlijke rechten, vrijheid en onafhankelijk afgenomen. Tijdens deze uiterst brutale procedure moesten ze al hun kleren uitdoen en al het geld en juwelen dat ze bij zich hadden afgeven. Als je het concentratiekamp Dachau bezoekt kan je in een tentoonstelling zien hoe men hier aan het werk ging.

bezoek dachau concentratiekamp

Ten slotte gingen nieuwe gevangenen naar de badhuizen. Dit was de laatste halte van de toelatingsprocedure. Hier werden ze kaal geschoren en gedesinfecteerd en moesten ze een douche nemen. Daarna kregen ze het befaamde gestreepte werkuniform en kousen en schoenen die net zoals de rest van hun kleding vaak te klein of te groot waren.
Zij die reeds gevangen genomen waren kwamen hier in het begin eenmaal per week (daarna minder frequent) om zich te wassen, waarbij ze veelvuldig werden lastig gevallen door de bewakers. Een van de meest befaamde lijfstraffen werd hier uitgevoerd, het zogenaamde paalhangen. Men werd met de handen achter de rug vastgebonden en aan een haak in een houten balk gehangen. Als men deze straf al overleefde hield men er vaak blijvende schade aan over.

In het kamp stonden ook drie bunkers, waarvan er een is overgebleven. Hier werden ook vele arme zielen gestraft en achter slot en grendel gezet. Een overlevende vertelde later dat hij hier twee weken moest doorbrengen, opgesloten in een kleine donkere cel. Pas na drie dagen kreeg hij iets te eten en de waanzin kwam steeds dichterbij. De bunker die je vandaag nog kunt bezoeken is ingericht als gedenkplaats en er is ook een kleine tentoonstelling die meer informatie verschaft over de bunkers.

Wanneer je het kamp Dachau gaat bezoeken valt je meteen het grote plein op. Dit deed dienst als oproepplein waar de gevangenen elke ochtend en avond geteld werden. Hier werden ze ook vaak gestraft en geëxecuteerd en kregen ze hun werk toebedeeld.

kamp Dachau bezoeken

Verder zijn er 34 kazernes, waarvan een was bedoeld voor geestelijken die tegen het regime waren. Een andere kazerne werd gebruikt voor gruwelijke medische experimenten. Honderden gevangenen werden hierdoor omgebracht, bijvoorbeeld om een middel tegen onderkoeling te vinden. Men goot talrijke hoeveelheden ijswater over naakte gevangenen die buiten in de vrieskou stonden. Of men plaatste hen uren in ijsbaden, zodat ze precies konden bepalen wanneer iemand dood vroor.
Oorspronkelijk was het kamp voorzien op 6000 gevangenen maar het was constant overbevolkt. Dit leidde tot tal van ziektes en hongersnood. Op 29 april 1945, de dag van de bevrijding door de Amerikanen, verbleven hier meer dan 30,000 mensen. De indeling in de kazernes was gebaseerd op de Nazi rassenideologie: Duitse en westerse gevangenen verbleven in de voorste gebouwen en “inferieure rassen” zoals Polen, joden en inwoners van de Sovjet-Unie werden in de achterste ondergebracht.

In 1942 besloot men een crematorium toe te voegen aan Dachau, dat overigens het langst gebruikte concentratiekamp van het Derde Rijk was. Het crematorium ligt in de achterkant van het kamp, waar ook talrijke gevangenen werden geëxecuteerd. Vervolgens werden hun lijken in de ovens in het crematorium verbrand, die dag en nacht aan het werk waren. Op het einde van het jaar 1944 waren er zelfs niet genoeg ovens meer om alle slachtoffers te cremeren. De Amerikaanse soldaten zagen bij de bevrijding dan ook talrijke opgestapelde lijken in het crematorium. Wanneer je vandaag bij een bezoek aan Dachau de ovens ziet, gaan alle haren op je lichaam rechtop staan. Dit is een plek die je nooit meer zal loslaten.

dachau crematorium concentratiekamp

Er zijn er nog enkele religieuze en internationale gedenktekens in het kamp, waarvan het eerste in 1960 werd opgericht. Er staat ook een indrukwekkend beeld van Nandor Glid: een graatmager lichaam verstrikt in prikkeldraad. Het herdenkt de slachtoffers die uit wanhoop zelfmoord pleegden door op het elektrische hek te springen.
Iets verderop zijn de woorden “Nooit meer opnieuw” geschreven in het Hebreeuws, Frans, Engels, Duits en Russisch. Er bevindt zich ook een urn met de assen van een onbekende gevangene die symbool staat voor iedereen die om het leven werd gebracht in het crematorium.

Je moet ook weten dat er in de nabije omgeving ongeveer 140 dochterkampen waren waar de gevangenen ook aan het werk werden gezet. Oorspronkelijk moesten ze wegen bouwen of werken in grindputten of veengrond bewerken. Tijdens ze oorlog waren ze vooral verplicht wapens voor het Duitse leger te maken. Omdat vele fabrieken door de geallieerden werden gebombardeerd en vernield besloten de Nazi’s de productie van wapens naar ondergrondse fabrieken te verplaatsen. Nabij Dachau werden hiervoor twee fabrieken opgericht: Mühldorf en Kaufering. De bevrijding van dit laatste werd trouwens verfilmd in de beroemde serie Band of Brothers.

Tot slot kan je op twee kilometer van het kamp in Hebertshausen een schietbaan bezoeken. Hier werden meer dan 4000 Sovjet oorlogsgevangenen geëxecuteerd.

dachau ss schietbaan

Gegidste tour naar Dachau?

Wil je Dachau bezoeken maar toch wat meer achtergrondinformatie krijgen? Dan is een gegidste tour wel een goed idee. Bovendien kan je het voor de prijs niet laten, vind ik…

5x Overnachten in Dachau en München

Aangezien Dachau vlakbij München ligt, is het geen slecht idee om deze grootstad als uitvalsbasis te nemen voor je bezoek. Bovendien is er in deze stad ook heel wat te doen.
Wil je niet te veel tijd verliezen en meteen aan je bezoek beginnen? Dan zijn er natuurlijk ook overnachtingsmogelijkheden in Dachau zelf.

Hier zijn vijf accommodaties om je een goede nachtrust te geven voor en/of na je bezoek aan Dachau.

Select Hotel Dachau Munich (Dachau)

Dit vriendelijke hotel ligt in Dachau aan de rand van München en vormt een goede uitvalsbasis om het concentratiekamp Dachau te bezoeken. Select Hotel Dachau Munich ligt namelijk op een kwartiertje lopen van de “KZ-Gedenkstätte Dachau”. Deze accommodatie is ingericht in alpine-stijl en beschikt onder meer over een 24-uursreceptie, een lounge en een bar. De kamers zijn keurig in orde en voorzien van airconditioning en flatscreen tv. Ook de bedden zijn comfortabel en de schone badkamers zijn van alle gemakken voorzien. Je kunt hier rekenen op een vlot ontvangst met een goede uitleg. Het ontbijt is bij te boeken en zeer goed verzorgd. De gemiddelde prijs voor een overnachting is €77.

Boeken kan op: AgodaBooking

Select Hotel Dachau Munich
© Select Hotel Dachau Munich

Hotel Burgmeier (Dachau)

Een gemoedelijk familiehotel op een rustig gelegen locatie: dan hebben we het over hotel Burgmeier. Dit hotel in Dachau ligt op zeven autominuten van het concentratiekamp en met de trein ben je in vijftien minuten in het centrum van München. Je kunt hier met mooi weer buiten zitten in de grote tuin met terras. Binnen kun je koffie drinken of een biertje nemen in de traditionele Beierse Gaststube. De kamers zijn modern ingericht en beschikken over fijne bedden, een flatscreen tv, een bureau en snelle wifi. Het ontbijt wordt geserveerd in de Gaststube, waarbij de vleeswaren afkomstig zijn uit de eigen slagerij van de familie. Een overnachting kost hier gemiddeld €89.

Boeken kan op: AgodaBooking

Hotel Burgmeier Dachau bezoeken
© Hotel Burgmeier

H2 Hotel München Olympiapark (München)

Door de ligging in het noorden van de stad is dit hotel in München een goede locatie om concentratiekamp Dachau te bezoeken. H2 Hotel München Olympiapark ligt tevens zeer dicht bij alle vormen van openbaar vervoer, zodat een bezoek aan de stad zelf zeker ook tot de mogelijkheden behoort. Het moderne ingerichte hotel heeft onder meer een eigen restaurant, waar internationale gerechten op de kaart staan. Er zijn zowel twee- als driepersoonskamers beschikbaar die beide zeer ruim zijn. In de kamers is snelle wifi aanwezig. Je kunt je auto parkeren onder het gebouw in de parkeergarage. Over het algemeen verloopt zowel het in- als het uitchecken zeer vlot. Voor een overnachting betaal je gemiddeld €73.

Boeken kan op: AgodaBooking

H2 Hotel München Olympiapark
© H2 Hotel München Olympiapark

Hotel Le Méridien (München)

Bij deze locatie overnacht je in het hart van München in een modern en comfortabel hotel. Hotel Le Méridien ligt naast het centraal station van de stad, zodat je van hieruit gemakkelijk Dachau kunt bezoeken. Daarnaast is dit in hotel in München een goede locatie om het centrum van de stad te verkennen. Je wordt ontvangen met een glaasje Prosecco en het vriendelijke personeel wijst je vervolgens de weg naar de kamers. Deze hebben een designinterieur en zijn voorzien van airco, luxe tapijten en een marmeren badkamer. Bij het hotel horen een restaurant en een bar, waar men authentieke Beierse gerechten en drankjes serveert. De prijs van een overnachting ligt gemiddeld op €167.

Boeken kan op: AgodaBooking

München Hotel Le Meridien
© Hotel Le Meridien

Hotel Obermaier (München)

Op een typisch Beierse manier overnachten doe je in dit keurige familiehotel in München dat helemaal volgens de Beierse stijl is ingericht. Hotel Obermaier ligt in de wijk Trudering op enkele honderden meters van een metro- en treinstation. Van hieruit vormt het dan ook geen enkel probleem om het voormalig concentratiekamp Dachau te bezoeken. In de naastgelegen Gasthof kun je lekker lunchen of dineren en je kunt een echt Beiers biertje nemen in de hotelbar. De rookvrije kamers hebben een bijzonder grote badkamer en een eigen toilet. Ook is er in het gebouw gratis wifi beschikbaar. Het ontbijtbuffet is in één woord uitstekend te noemen. Daarbij beschikt het hotel over eigen parkeerplaatsen. Een overnachting kost hier gemiddeld €115.

Boeken kan op: AgodaBooking

Hotel Obermaier
© Hotel Obermaier